کیوان ساکت در سومین روز از جشنواره موسیقی فجر و در ادامه نشستهای پژوهشی این جشنواره صبح امروز(26 بهمن) به تجزیه و تحلیل ردیف موسیقی ایرانی از نگاه امروز پرداخت.
این نشست امروز چهارشنبه(بیست و ششم) با حضور علاقمندان به موسیقی ایرانی و نوازندگان سازهای مختلف در سالن شهناز خانه هنرمندان برگزار شد و در آن کیوان ساکت به بیان کلیتی از ردیف موسیقی ایرانی پرداخت.
ساکت در این باره گفت: موسیقی ایرانی مقام است و گام مخصوص خود را دارد، برخی گمان میکنند موسیقی ایرانی گام ندارد ولی حقیقت آن است که هر موسیقی برای خود گام ویژهای با تعریفی ویژه دارد. گام در موسیقی ایرانی به دوری از نتها در فاصله چهارم و پنجم گفته میشود که روی برخی از آنها گوشه یا مقام قرار میگیرد.
به اعتقاد ساکت ما در موسیقی ایرانی هفده فرم مانند قول و غزل داشتهایم که آهنگسازان در این قالبها آهنگسازی میکردند، این فرمها همانند فرمهای موسیقی امروز ما چون تصنیف، چهارمضراب و رِنگ هستند.
این نوازنده تار و سه تار در بخشی از صحبتهای خود اظهار کرد: گوشههای موسیقی ایرانی در ردیفهای قدیمی همه از قسمت بم آغاز میشوند ولی امروز نوازندگان و آهنگسازان طور دیگری میاندیشند و این که گوشه ها در کدام اکتاو نواخته شوند خیلی فرقی نمیکند.
ساکت که از نوازندگان و آهنگسازان نوآور موسیقی ایرانی محسوب میشود؛ ردیف را پشتوانهای برای موسیقیدانهای ایرانی میداند ولی درعین حال تقلید همیشگی از آن را مجاز نمیداند و معتقد است نوازنده باید به درک درستی از ردیف برسد و براساس آن دست به خلاقیت بزند.
وی در بخش دیگری از این نشست کیوان ساکت درباره ردیف موسیقی ایرانی گفت: ما در ردیف موسیقی ایرانی در حدود370 گوشه داریم که بسیاری از این گوشهها تکراری هستند و در دستگاه های مختلف تکرار شدهاند.
وی به معرفی دو گونه از گوشه های موسیقی ایرانی پردات، نخست آن گوشههایی که دارای شخصیت و کاراکتر خاصی نیستند و تقریبا در همه دستگاهها اجرا میشوند و هنگام اجرا نیز بر اساس دستگاه مورد نظر شکل تازهای به خود میگیرند، گوشههایی چون «بسته نگار» و «جامه دران» از این نمونهاند. کیوان ساکت نوع دیگر گوشههای موسیقی ایرانی را این گونه معرفی میکند، گوشههایی هستند که فرم خاصی دارند و تنها به یک شکل اجرا می شوند و نمیتوان تغییری در آنها ایجاد کرد.
ساکت در بخش دیگری از این نشست به درآمدها در موسیقی ایرانی اشاره کرد و آنها را مهمترین گوشهها در ردیف موسیقی ایرانی دانست، ساکت معتقد است درآمدها گوشههایی هستند که میتوان بیشترین مانور را در آنها داشت و بیشترین آهنگها نیز در این گوشهها ساخته میشوند.
این آهنگساز در ادامه به بررسی چند گوشه مهم در موسیقی ایرانی پرداخت و نکات مهمی را در تفاوت برخی گوشهها بیان کرد. تفاوت بین گوشههایی چون «سلمک» و «شهناز» شرح داد و گوشههایی چون «روهاب» را تشریح کرد.
وی هم چنین ایرادهایی به ردف میرزاعبداله گرفت و نام برخی گوشههای این ردیف را درست نمیداند، ساکت معتقد است، برومند هر جا نام گوشهها را نمیدانسته و یا فراموش کرده از نام نغمه برای گوشهها استفاده کرده است.
وی در پایان نکاتی درباره دستگاه چهارگاه بیان کرد و نوآوریهای خود را در این دستگاه برای علاقمندان شرح داد.
نکته مهم این نشست تسلط کیوان ساکت در مبحثی بود که درباره اش بحث میکرد، او ساز «سه تار» را با خود به صحنه آورده بود و هر نکتهای که بیان میکرد بلافاصله آن را با ساز اجرا میکرد که این نکته به تفهیم مطالب برای حاضران در سالن شهناز بسیار مناسب بود.
نکته جالب دیگری که در این نشست وجود داشت علاقه حضار برای تشکیل جلسه دوم این نشست و ادامه این بحث در روزهای آینده جشنواره بود که باید دید مسئولان به این تقاضا اهمیت میدهند یا خیر.
سیدمحمد میرزمانی(مدیرکل دفتر موسیقی) و حسن ریاحی(دبیر بیست و هفتمین جشنواره موسیقی فجر) در این نشست که امروز صبح ساعت ۱۰:۳۰ در خانه هنرمندان برگزار شد، حضور داشتند.
