مجله موسیقی پرشیا

كنسرت گروه گوشه به ياد استاد پرويز مشكاتيان در تالار وحدت به سرپرستي سيامك آقايي برگزار شد.در اين اجرا كه «ياد باد» نام داشت، بر‌خلاف ساير اجراها، تنها 3نفر يعني سيامك آقايي آهنگساز و نوازنده، پدرام خاور زميني نوازنده تنبك و سالار عقيلي به‌عنوان خواننده حضور داشتند و نشان دادند كه براي توليد يك اثر خوب و شنيدني لازم نيست تعداد اعضا و در حقيقت تعداد سازها زياد باشد. نام كنسرت برگرفته از شعر حافظ (يادباد آنكه زما وقت سفر ياد نكرد/ به وداعي دل غم ديده ما شاد نكرد)، بود كه در بخش دوم اجرا شد و با توجه به‌دليل برگزاري كنسرت عنوان مناسبي بود.

بخش نخست؛ شور

بخش نخست اين برنامه، به تكنوازي سنتور سيامك آقايي اختصاص داشت. آقايي در اين بخش به تكنوازي در گوشه‌ها و آوازهاي دستگاه شور پرداخت و تبحر خود را درنواختن مضراب‌هاي ريز و اجراي پاساژهاي سخت نشان داد. آقايي همچنين ثابت كرد كه همچون استاد خود مي‌تواند مخاطب عام موسيقي كه اغلب به خاطر خواننده در كنسرت‌ حضور مي‌يابند را دست كم 45دقيقه پاي تكنوازي سنتور بنشاند.

با وجود آنكه مردم ما به شنيدن موسيقي كلامي عادت دارند، در اين اجرا از چهره‌شان مي‌شد فهميد كه از شنيدن تكنوازي سنتور در فضاي موسيقي رديف دستگاهي ايران نيز لذت مي‌برند.

نبايد از ياد برد كه سال‌ها پيش استاد مشكاتيان نيز مي‌توانست توجه مردم را به تكنوازي صرف سنتور جلب كند و اين نشان مي‌دهد كه او توانسته دست‌كم اين توانايي را در برخي از شاگردان خود نيز ايجاد كند. البته اين تنها خدمت مشكاتيان به موسيقي ايراني نبوده‌است؛ او با دو آلبوم موسيقي «بيداد» و «دود عود»، بيدادي در موسيقي ايراني ايجاد كرد و طيف گسترده‌اي از مردم را به موسيقي اصيل و كلاسيك ايراني علاقه‌مند كرد.

آقايي هم در اين اجرا نشان داد كه مي‌تواند اين راه استادش را ادامه دهد. اگرچه شرايط او در مقايسه با استادش سخت‌تر است، اما وجود چنين دغدغه‌اي براي يك هنرمند بسيار مهم و ارزشمند است. البته تاسيس گروه سنتورنوازان توسط آقايي كه متشكل از 5 نوازنده سنتور است، بيانگر توجه او به نوآوري در موسيقي ايراني نيز هست. از سوي ديگر همين توجه به نوآوري است كه آقايي را به سوي همكاري با گروه جاده ابريشم كشانده‌است.

بخش دوم؛ نوا

بخش دوم كنسرت «ياد باد» با پيش‌درآمدي در دستگاه نوا آغاز شد. اين قطعه برخلاف ساير پيش‌درآمدها، يكدست نبود و گاه با مضراب‌هاي تكنيكي سنتور شكل ديگري به‌خود مي‌گرفت. به‌عنوان نمونه، آقايي و خاورزميني در اين قطعه پيش از فرود، چند جمله‌ را با مضراب‌هاي معمول در قطعات چهارمضراب نواختند و دوباره به پيش‌درآمد نوا فرود آمدند كه كار را شنيدني و زيبا‌تر كرد.

روال معمول در اجراي گروه‌هاي سنتي اين است كه براي نشان‌دادن توانايي‌هاي نوازنده و خواننده در كنار اجراي تصنيف‌ها، قطعاتي به شكل ساز و آواز نيز اجرا مي‌شود كه اغلب آنها تنها مورد توجه مخاطبان خاص موسيقي ايراني و آن دسته كه موسيقي رديف دستگاهي ايران را مي‌شناسند، قرار مي‌گيرد. در اين كنسرت چهار تصنيف اجرا شد، اما پيش از هركدام، عقيلي آواز مي‌خواند و آقايي با سنتور، آوازش را جواب مي‌داد.

در حقيقت براي خسته نشدن مخاطب عام، گروه به جاي اختصاص يك بخش طولاني و مفصل به اجراي قطعات ساز و آوازي، پيش از هر تصنيف، يكي از گوشه‌هاي دستگاه نوا به شكل آواز و جواب ساز اجرا مي‌كرد. پس از اجراي پيش‌درآمد نوا، عقيلي و آقايي گوشه درآمد نوا را براساس شعري از حافظ با مطلع بنال بلبل گر با منت سر ياريست، كه ما دو عشقيم و كار ما زاريست اجرا كردند و به تصنيف «مدامم مست» رسيدند.

اين تصنيف نيز با مطلع مدامم مست مي‌دارد نسيم جعد گيسويت، خرابم مي‌كند هر دم فريب چشم جادويت اوج و فرودهاي بسيار خوبي داشت و خاورزميني نيز به خوبي عقيلي و آقايي را همراهي كرد. اگرچه در اين تصنيف توقف‌ها كمي طولاني بود اما شروع خيلي خوبي داشت و فرودي معمولي!

پيش از تصنيف «بشنو اين نكته» نيز، قطعه آوازي با شعر «تكيه بر جاي بزرگان نتوان زد به گزاف، مگر اسباب بزرگي همه آماده كنيم» اجرا شد.

پس از تصنيف بشنو اين نكته، آقايي و خاورزميني چهارمضراب نوا را كه برگرفته از چهارمضراب بيات ترك استاد علي‌اكبرخان شهنازي بود، نواختند و عقيلي نيز با آواز خود آن دو را همراهي كرد. اما نكته جالب در اين قطعه و قطعه پاياني، صداي ضبط شده عقيلي بود. گويا گروه براي بخش‌هايي كه به همنوايي نياز بوده از صداي خود عقيلي كه پيش از اين ضبط شده بود، استفاده‌كردند. البته اين روش معمولي در موسيقي ايراني نيست؛ به‌ويژه آنكه اجراي اين بخش‌ها خارج از توانايي عقيلي نبوده و پيش از اين، او از عهده اجراي قطعات دشوارتر نيز برآمده‌است.

قطعه «ياد باد» قطعه كوتاهي براساس شعر «يادباد آنكه زما وقت سفر ياد نكرد،...» بود كه اشك بسياري را در آورد. البته شايد اين اشك بيشتر به خاطر حال و هواي خود آقايي در نواختن اين قطعه بود. اگرچه نمي‌توان انكار كرد كه دستگاه نوا در اوج زيبايي، غمگين‌ترين دستگاه موسيقي ايران است. به هر حال گروه، قطعه آخر كه «نوري ز كجا» نام داشت را به يك دونوازي زيبا بين سنتور و تنبك پيوند زدندتا فضاي حزن‌انگيز نوا را كمي تلطيف كنند.

"همشهری"