سالهاي دهه 1960 ميلادي سالهايي پر جنب و جوش و سرشار از اميدواري براي جوانان آزاديخواه و عدالتطلب كشورهاي سرمايهداري بود. پس از عبور از پيامدهاي جنگ جهاني دوم و رشد اقتصاد، بهخصوص در آمريكا كه دولتاش به دور از ويرانههاي جنگ جهاني دوم از اين جنگ تنها آبي سرد و ناني گرم براي خود فراهم كرده بود و پس از همهگير شدن رسانههاي عمومي از قبيل تلويزيون و صفحههاي موسيقي و رشد قارچگونه مطبوعات مربوط به فرهنگ پاپ، بسياري از جوانان اين كشورها به موسيقي دهه 1960 كه حد واسط راكاند رول پيشين و پاپ آتي بود، روي آورده بودند و گفتههاي خويش را در اين قالب بيانشده مييافتند.
اين فرهنگ كه به فرهنگ اعتراض مشهور شده بود به وسيله فعالان موسيقي عامهپسندي رهبري ميشد كه با تاثيرپذيري از موسيقي راكاند رول دهه 1950 و سران جنبش «بيت»، افرادي از قبيل آلن گينزبرگ شاعر و جك كرواك نويسنده و عرفان شرقي، بوديسم و هندوئيسم و پيروي از مخالفت با خشونت كه توسط گاندي شهرتي جهاني يافته بود و با گرتهبرداري از بداههنوازيهاي بلوزنوازان سياهپوستي كه بهرهاي از رسانههاي عامه نداشتند، سعي در پيشبرد شعار مشهور خود «صلح» داشتند اما اعتراضيبودن اين «فرهنگ اعتراض» عمر بسيار كوتاهي داشت.
بزرگان اين دوران كه همان دوران هيپيهاي موبلند بود، پس از مدت كوتاهي صلح مورد نظر خود را اغلب در موادمخدر مييافتند و كنسرتها و صفحههاي موسيقي و «مد» كه اينان به جامعه غربي القا كرده بودند تنها موجب بيخبري هرچهبيشتر پيروانشان از اتفاقات جهاني و دوري سادهانديشانه از سياست ميشد.
دغدغه كساني كه روزي رؤياي تغيير جهان را در سرميپروراندند اكنون تنها موادمخدر و مشكلات مربوط به آن و گذران زندگي بود. عقايد سياسي و صلحطلبي نيز به شعاري صرف تبديل شده بود؛ از آن دست كه در مشهورترين كنسرت اين دوران، كنسرت وودستاك كه موضوع بحث اين مقاله است و با هدف مخالفت با جنگ ويتنام و ترويج صلح و آزادي و عدالت بنيانگذاري شده بود، در ميانه يكي از مشهورترين اجراها پس از اينكه يكي از فعالان سياسي آمريكايي، ابي هافمن، براي اعتراض به دستگير شدن يك فعال سياسي ديگر روي صحنه ميآيد و اجتماعي كه بيخبر از دستگيري اين فعال سياسي خود را به موسيقي مشغول كردهاند را نقد ميكند، گيتاريست گروه «هو» خشمگين از اخلالي كه در اجرايش پيش آمده با گيتار به سر هافمن ميكوبد و او را از صحنه به پايين پرت ميكند در حالي كه به اعتراف خود، يكي از طرفداران عقايد هافمن است.
دوران هيپيها و موسيقيشان و تاثيراتي كه بر نسل جوان داشتند مدتها پيش به سرآمده است و اكنون از آن جز تاثير وسيع بر موسيقي پاپ پس از اين دوره، چند آلبوم موسيقي، چند كنسرت خاطرهانگيز و نوستالوژي دوراني كه نسل جوان هر چند بدون پايههاي مستحكم، مهمترين شعار خود را صلح ميدانست، باقينمانده است. بسياري از مشهورترين و پرمخاطبترين گروهها، نوازندهها و خوانندگان تاريخ موسيقي پاپ در اين دوره مشغول به فعاليت بوده و يا رشد و نمو كردهاند.
احتمالاً مهمترين روزها در تاريخ اين جنبش 3روز پانزدهم، شانزدهم و هفدهم اوت سال 1969 بوده است. در اين سه روز بيش از 500 هزار نفر از سرتاسر آمريكا و حتي از ديگر كشورها به وودستاك در ايالت نيويورك آمدند تا شاهد يكي از بزرگترين كنسرتهاي تاريخ موسيقي عامهپسند باشند. اين كنسرت «سه روز سرشار از صلح و عشق» ناميده شده بود تا در تقابل با جنگ و خشونتي كه آمريكا در ويتنام تحميل ميكرد قرار بگيرد.
مسئولين كنسرت اعلام كرده بودند خريد هر بليت، كمكي است به جبهه متحد مخالف با جنگ ويتنام. حين اجراي قطعات، بيانيههاي ضدجنگ خوانده ميشد و «رهبران جنبش» و فعالان ديگر سخنراني ميكردند و برخي از جوانان نيز در اعتراض به جنگ ويتنام كارت اعزام به خدمت خود را پاره ميكردند. اما رسانههاي آمريكا تمركز خود را بر جنبههاي مورد توجه عامه در كنسرت از قبيل باران، موادمخدر و مانند آن معطوف ساخته بودند. به وضوح روشن بود كه دولت، پيام سياسي فرهنگ اعتراض را خطرناكتر از آن ميدانست كه به عامه مردم رسانده شود بايد بهنحوي آن را نرمتر و بيخطرتر ميساخت.
اين فرهنگ اعتراض نيز همچون فعالان چپ نو بهعنوان بديلي انتقادي براي جامعه آمريكا كه محل تولد آن بود، تبديل شده بود. همانطور كه جواناني كه به سياست گرايش داشتند در دانشگاه به سازمان دانشجويان دمكراسيخواه ميپيوستند و دانشگاهها را به تسخير خود در ميآوردند، فرهنگ اعتراض نيز بهگونهاي متفاوت جامعه را به جنب وجوش در ميآورد. هر دوجنبش در بسياري از مواقع به هم ميپيوستند. بسياري از هيپيها گرايش سياسي داشتند و بسياري از فعالان ضدجنگ نيز همچون هيپيها لباس ميپوشيدند.
البته مخالفتهايي نيز با هم داشتند. فعالان سياسي هيپيها را منفعل و غيرسياسي دانسته و هيپيها آنان را رسمي و دچار بوروكراسي ميديدند. البته در پايان، جامعه آمريكا هر دو جنبش را يا محكوم به فنا ساخت و يا به شكلي قابلقبول در آورد تا ظاهر اعتراض و مخالفت به روشي براي افزايش فروش كالاهاي سرمايهداري تبديل شود.
در وودستاك اما اميدهاي فراواني براي تاثيرگذاري برمردم و از اين طريق بر دولت براي متوقف ساختن سياستهاي جنگطلبانه وجود داشت. تعدادي از مشهورترين خوانندهها و نوازندگان موسيقي آن زمان، افرادي از قبيل جيمي هندريكس، كانتريجو، ريچي هيونز، آرلو گاتري، جون بايز، گريتفل دد، جنيس جاپلين، گروه هو، گروه جفرسن ارپلين، جو كاكر، گروه بند و ديگران در اين كنسرت شركت كرده بودند. كارلوس سانتانا با درخشش در اين كنسرت در دنياي موسيقي مشهور شد.
جيمي هندريكس در نوازندگي گيتار الكتريك خوش درخشيد و گروه هو آلبوم مشهور خود تامي را در آنجا معرفي كرد. اين يكي از نادرترين گردهمايي افراد برتر موسيقي عامهپسند بود كه بسياري از مشهورترينها را در خود داشت. البته عدهاي از نامهاي بزرگ نيز غايب بودند. گروه دورز اين كنسرت را كنسرتي درجه دو و بيارزش دانست و حاضر به شركت نشد. لد زپلين بهدليل تداخل زماني حاضر نشد. جترو تول بهدليل مصرف موادمخدر در كنسرت و تسلط فرهنگ هيپيها بر آن، دعوت را رد كرد و باب ديلن نيز بهعلت بيماري پسرش در برنامه حاضر نشد.
هجوم مشتاقان شركت در برنامه موجب ترافيك شديد در راهها شد. بارش باران در همان روزها موجب گلآلود شدن زمينها شده بود. تجهيزات بهداشتي و كمكهاي اوليه براي تعداد جمعيت حاضر فراهم نبود. صدها هزار نفر با مشكلات آب و هواي بد، كمبود غذا و وضعيت بهداشتي نامطلوب روبهرو بودند. صبح روز يكشنبه 17 اوت نسلن راكهفلر، فرماندار منطقه، با سازماندهنده كنسرت، جان رابرتز، تماس گرفت و به او گفت در نظر دارد 10 هزار نفر از افراد گارد ملي را به محل اعزام كند اما رابرتز توانست هر طور كه شده او را پشيمان سازد. دولت موقعيت اضطراري اعلام كرد. در طول اين كنسرتها 2نفر جان خود را از دست داده و 2زايمان موفقيتآميز و 4مورد سقط جنين گزارش شد. مايكل وادلي فيلمي بر اين اساس ساخت كه توسط مارتين اسكورسيزي اديت شد.
امسال، 40 سال بعد، در گراميداشت چهلمين سالگشت فستيوال وودستاك كنسرتهايي در سرتاسر جهان انجام شده است. در 15 اوت در مركز هنري بتل در نزديكي محل وودستاك بزرگترين گردهمايي يادبود وودستاك 1969 انجام شد. كانتري جو مكدانلد ميزبان اين كنسرت بود و برنامه با اجراي يكي از قطعات جيمي هندريكس در وودستاك 1969 توسط كانرد ابرگ، گيتاريست 15 ساله، آغاز شد. تعدادي از گروهها و بازماندههاي گروههايي كه سال 1969 در وودستاك شركت داشتند در اين برنامهها شركت كردند.
اكنون، دور از تب و دود موادمخدر و به پاسداشت موسيقي و اتحاد صلحطلبانه وودستاك در 25 اكتبر، فستيوالي به مناسبت چهلمين سالگشت كنسرتهاي وودستاك در گولدن گيت پارك در سانفرانسيسكوي آمريكا برگزار ميشود و شماري از بازماندگان گروههاي وودستاك 1969 در كنار گروههاي جديد به اجراي موسيقي خواهند پرداخت. از جمله شركتكنندگان در اين فستيوال ميتوان به كانتري جو (كه در وودستاك 1969 ترانه مشهور ضدجنگ ويتنام خود را اجرا كرد)، دني لين (كه با گروههاي مودي بلوز و وينگز همكاري كرده است)، مايكل مككلر (از شاعران جنبش بيت)، ري منزارك (از گروه دورز)، جان يورك (از گروهبردز)، اعضاي سابق گروه جفرسن ايرپلين و گروه ايراني شمس اشاره كرد.
در بزرگداشت ياد جيمي هندريكس، گيتاريست مشهور دهه 1960 و از اعضاي كليدي كنسرت وودستاك، 3000 گيتاريست در كنار هم يكي از آثار او را اجرا كرده و ركورد بزرگترين اركستر گيتار را خواهند شكست.
"ونداد جليلي"
- گزارش اختصاصی از تمرین بهنام صفاریان و گروه موسیقی اش برای کنسرت 12 اسفند
- گزارشی از پنجاه و ششمين نشست مشترك شاعران و ترانه سرايان
- گفتوگوی هفته نامه چلچراغ با استاد شجریان
- نشست خبري كنسرت گروه موسيقی كانال ، صبح امروز برگزار شد
- كلهر و اردال ارزنجان مخاطبان را جادو كردند
- روايت همايون خرم از برنامه گلها در برج ميلاد
- گپ و گفتي خواندني با خالقِ آبي ترين گيلاسِ دنيا
- گزارش كنسرت خواجه نوری ها در تالار وحدت
